جمعه ۰۲ تیر ۱۳۹۶    0:0:0
آخرین بروز رسانی : ۵ روز پیش


 
banner defult
منابع دیجیتال
انتشارات كتابخانه
کتاب بهارستان
پيام بهارستان
نامه بهارستان
اسناد‌ بهارستان
سند پژوهی بهارستان
مطبوعات قديمي
تذکرات دیانتی
استوار قم
دعوة الاسلام والاسلام
الدین و الحیوة
مجله مسلمین
آئين اسلام
مجموعه حکمت
لوح مطبوعات دینی 1
گزيده نشريات افغانستان
روزنامه مجلس
بررسی های تاریخی
درسهایی از مکتب اسلام
هنر و مردم
لوح مطبوعات دینی 2
نشریه دانشکده ادبیات تبریز
The Parliament's Library

روزنامه مجلس
مقدمه
آرشیو نشریه
 
 
مقدمه
به نام خداوند مهر گستر مهربان


روزنامه مجلس، نخستین روزنامه پارلمانی ایران است که شماره اول آن در روز یکشنبه 8 شوال المکرم سال 1324 یعنی در حدود پنجاه روز پس از افتتاح مجلس انتشار یافت. در صفحه نخست این روزنامه، علاوه بر نام آن که "روزنامه مجلس" است، از میرزا محمد صادق طباطبائی به عنوان مدیر کل نشریه یاد شده و آدرس آن "طهران خیابان جلیل آباد" قید شده است. قیمت هر شماره آن یک شاهی و قیمت اعلانات هر سطری ده شاهی عنوان شده که با تکرار، تخفیف هم در نظر گرفته شده است.

در نخستین صفحه این روزنامه درباره اهداف آن چنین آمده است :

این روزنامه به کلی مطلق و آزاد است و در مباحث و مذاکرات و مشروعات مجلس شورای ملی ایران و کلیه امور پلیتکی و تجارتی و اجتماعی و آنچه راجع به اصلاحات ملکی و امور ملی و مربوط به فواید عامه و عواید نوعیه و دایر به حقوق عالم اسلامیت و اجرای احکام اسلام و مدافعه حدود وطن باشد با کمال آزادی سخن می راند. مذاکرات یومیه دارالشورای کبری و لوایح و مقالات و آراء و افکار ملت را در موارد مذکوره بالخصوص منتشر خواهد نمود.

نخستین مطلب چاپ شده در این روزنامه، متن دستخط مبارک همایونی درباره روزنامه مجلس به این شرح است :

جناب اشرف صدر اعظم چون روزنامه موسومه به مجلس که اجازه طبع آن داده شده است که در هر گونه مقالات مفیده راجع به خیر عامه و مصالحه امور ملکیه و ملیه و حفظ شرایط دولتخواهی به آزادی قلم مخصوص و ممتاز خواهد بود و لازم است در تحت نظر و صوابدید شخصی باشد که جامع اطلاعات علمیه، شرعیه و سیاسیه و درستی و دیانت او کاملا معلوم و مشهود باشد، لهذا به موجب این دستخط مبارک جزئی و کلی این امر مهم را از انتخاب اعضا و تعیین وقایع نگاران و کیفیت طبع و نشر و غیره به جناب آقا میرزا محسن مجتهد - سلمه الله - که علاوه بر جامعیت مراتب مرقومه از خانواده بزرگ محترم و مقبول عموم ملت و محل کمال اعتماد دولت و به مراتب دولتخواهی و وطن دوستی متحلی و به معلومات عصر جدید بصیر و مطلع هستند مرحمت و به عهده کفایت و درستی ایشان واگذار کردیم و این امتیاز بزرگ را به ایشان عنایت فرمودیم تا مجلسی از بی غرضان خبیر و دولتخواهان بصیر تاسیس و تشکیل نموده با کمال دولتخواهی و نهایت دقت و مراقبت این امر مهم را عاجلا به حسن ترتیب قرین انجام دارند (شعبان 1324).

این دستخط، حاکی از آن است که آقا میرزا محسن برادر صدرالعلماء صاحب امتیاز روزنامه بوده است. اما مدیریت اجرایی مجله به عهده میر محمد صادق طباطبایی پسر آیت الله سید محمد طباطبایی از رهبران روحانی مشروطه قرار داشت.

توجه داریم که شعبان 1324، ماه مشروطه است و این نشریه از همان روزهای نخست به هدف ساماندهی به اخبار و اطلاعات مربوط به مجلس و همین طور ارائه دیدگاه درباره مسائل سیاسی و اجتماعی به راه افتاده است.

آن زمان، در اصفهان و تبریز و برخی از شهرهای دیگر هم، روزنامه ها و نشریات شروع به فعالیت کرده و اصولا دهه اول مشروطه را از یک زاویه باید دهه چاپ نشریات دانست. این دهه را می توان با دهه بیست و همین طور سالهای 60-58  شمسی در ایران مقایسه کرد.

صدر هاشمی ذیل عنوان مجلس (تاریخ جراید و مجلات: 4/183) شرحی درباره این روزنامه به دست  داده، ضمن بیان آن که قطع آن 20× 46 بود.

مرحوم محیط طباطبایی نیز شرح دیگری از روزنامه مجلس در کتاب تاریخ تحلیلی مطبوعات ایران (صص 108-113) به دست داده اند که مغتنم است.

خوشبختانه روزنامه مجلس در سال 1375 طی پنج مجلد توسط کتابخانه مجلس باز چاپ شد که در اینجا لازم است از بانیان آن به ویژه جناب آقای دکتر غلامرضا فدایی عراقی سپاسگزاری کرد. در مقدمه جلد پنجم آن شرحی در باب روزنامه مجلس به دست داده شده و برای هر سال آن شرح مختصری ارائه شده است که برای شناخت تاریخچه آن بسیار سودمند است.

رسول جعفریان

رئیس کتابخانه موزه و مرکز اسناد  مجلس شورای اسلامی