جمعه ۰۲ تیر ۱۳۹۶    0:0:0
آخرین بروز رسانی : ۵ روز پیش


 
banner defult

اسناد همدان و ولایات ثلاث در دوره مشروطیت (ادوار دوم و سوم مجلس شورای ملی) به کوشش جمشید مظفری از سوی انتشارات کتابخانه مجلس منتشر شد.

مجموعه حاضر، گزیده‌ای از عرایض مردم همدان به مجلس شورای ملی در طی سال‌های 1327 قمری تا 1334 قمری است که در دو بخش نگاشته شده است.

شکایت از تعدیات حکام و متنفذین محلی، اشرار و اجحافات مالیاتی، اسناد مربوط به سالارالدوله و شاهزادگان تویسرکان و مکاتبات انجمن ولایتی همدان و ملایر گزیده‌ای از مهم‌ترین اسناد این دوره به شمار می‌آیند. در بخش دوم اسناد دوره سوم مجلس به خاطر جنگ جهانی اول، مهاجرت نمایندگان از تهران به قم و تعطیلی مجلس، نسبت به دوره‌های دیگر از حجم کمتری برخوردار است. تلگراف علما و اهالی همدان در باب بی طرفی ایران در جنگ جهانی اول و اعلام آمادگی برای جهاد در مقابل مداخلات قوای بیگانه، تلگراف علما، تجار و کسبه همدان در تقاضای اخراج مسیو کرتهو و تمامی مستخدمین بلژیکی از خاک ایران و ... از مهم‌ترین اسناد این دوره است.

با توجه به قلت اطلاعات تاریخی در خصوص مشروطیت در همدان، ارائه و گردآوری این اسناد، از اهمیت و اعتبار شایانی برخوردار است؛ چرا که این عرایض و شکایات از طبقه مختلف مردم، مشکلات، خواست‌ها و همچنین نحوه تعامل لایه‌های زیرین جامعه با قدرت های محلی و منطقه‌ای را آشکار می‌نمایند؛ هرچند ممکن است محتوای برخی از آنها با نوعی اغراق و یا تحریف همراه باشد.

منظور از ولایات ثلاث در متن کتاب ملایر، تویسرکان و نهاوند می‌باشد و همچنین برخی از اسناد شهر قروه و توابع آن که اکنون از ملحقات استان کردستان است نیز آمده است. همچنین دسته‌بندی اسناد بر حسب دوره‌های قانون گذاری مجلس شورای ملی و تقدم و تأخّر آن برحسب تاریخ قمری انجام گرفته است.

در مقدمه کتاب به مواردی چون:

حکام و متنفذین

مالیات

اشرار

انجمن ولایتی

شورش سالارالدوله

ساختار اداری

اشاره شده است و سپس کتاب در دو بخش عرایض دوره دوم و عرایض دوره سوم مجلس شورای ملی نگاشته شده است.

در مقدمه دکتر محمد رجبی، رئیس کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی که بر این کتاب نگاشته اند می‌خوانیم:

اسناد، یکی از مؤثّق‌ترین منابع در پژوهش‌های تاریخی شمرده می‌شوند و درجۀ اعتبار آنها، نسبت به دیگر مواد و مصالح تحقیق، بیشتر است. در تحقیقات مربوط به تاریخ معاصر ایران، از دورۀ مشروطیت تاکنون، اسناد، جایگاه ویژه و عمده‌ای دارند، چراکه اطّلاعات نویافته‌ای عرضه می‌کنند، و می‌توانند زوایای تاریک بسیاری از وقایع تاریخی را روشن‌تر نمایند.

گنجینۀ اسناد کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی، به حیث دارا بودن اسناد مربوط به مجلس شورای اسلامی و ملّی، بزرگترین مرکز اسناد در کشور محسوب می‌شود، و این کتابخانه، تاکنون، به چاپ و انتشار بیش از بیست مجلّد از این اسناد، اقدام کرده است، و در حد مقدورات خود، مجلّدات دیگری نیز منتشر کرده و در دسترس محقّقان خواهد گذاشت.

مجموعۀ حاضر، گزیدۀ مهمّی از اسناد همدان در دورۀ مشروطه است که نه تنها از لحاظ تاریخ ملّی، بلکه از لحاظ تاریخ اجتماعی، سیاسی و اقتصادی نیز بسیار قابل توجّه است و یکی از مهمترین مجموعه‌‌های اسنادی را در اختیار محقّقان قرار می‌دهد. اسناد مربوط به عرایض مردمی این دوران، از اهمیّت بسیاری برخوردار است، چرا که بسیاری از خلأها و گوشه‌های تاریک معاصر کشور مربوط به شهر همدان و شهرستان‌های اطراف آن را آشکار می‌سازد و نقش و اهمیّت این ناحیه را در بسیاری از رویدادها و مسائل اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی در ابعاد کوچکتر و گاهی مفصل‌تر بررسی می‌نماید؛ فرایند ملّی آن را باز می‌شناساند؛ به روشن شدن جامع و کامل زوایای دیگری از تاریخ کشور منجر می‌شود و در نهایت می‌تواند پایه و شالودۀ بسیاری از تحقیقات و پژوهش‌های تاریخی محقّقان و پژوهشگران در زمینه‌های موضوعی مختلف گردد.

از همکار گرامی، جناب آقای جمشید مظفری، که این اسناد را بازخوانی کرده و مورد بررسی قرار داده‌اند، سپاسگزاریم و برای ایشان، توفیقات روزافزون مسئلت می‌نماییم.

پایان بخش کتاب نمایه‌ها شامل نام‌ها، خاندان‌ها و طوایف، جای‌ها، مناصب و پیشه‌ها، سازمان‌ها و مراکز و کتابنامه‌ می‌باشد.

«اسناد همدان و ولایات ثلاث در دوره مشروطیت (ادوار دوم و سوم مجلس شورای ملی)» به کوشش جمشید مظفری در سال جاری و در 636 صفحه نگاشته شده است.

این کتاب را انتشارات کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی منتشر کرده است و برای تهیه‌ی آن می‌توانید به به آدرس زیر مراجعه کنید:

میدان بهارستان، خیابان مجاهدین اسلام، نبش خیابان آجانلو، پلاک 236، فروشگاه مرکزی کتابخانه مجلس شورای اسلامی. تلفن: 33548146و 33548148.