پنجشنبه ۱۰ فروردین ۱۳۹۶    0:0:0
آخرین بروز رسانی : ۱۵ روز پیش


 
banner defult
  • بازدید 1727 بار
دوشنبه, 27 مرداد 1393 ساعت 14:44
از سوی کتابخانه مجلس منتشر شد:

سومین شمارۀ از دورۀ جدید اسناد بهارستان از سوی کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی منتشر شد.

به گزارش روابط عمومی کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی روح‌الله طهمورثی دبیر اجرایی و سرویراستار نشریۀ اسناد بهارستان در گفت‌وگو با روابط عمومی کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی از انتشار سومین شمارۀ این نشریۀ علمی ـ ترویجی خبر داد.

وی افزود: در سومین شمارۀ نشریۀ اسناد بهارستان که نخستین و تنها نشریۀ علمی در حوزۀ اسناد و تاریخ پارلمان و با درجۀ علمی ـ ترویجی است، تعدادی از مقالات در حوزۀ وقایع سیاسی مرتبط با پارلمان و مبتنی بر اسناد موجود نگاشته شده و تعدادی نیز به معرّفی وکلای مجلس شورای ملّی اختصاص یافته و مشتمل بر معرفی اجمالی و اهم فعالیت‌های سیاسی و برخی اسناد مرتبط با ایشان است.

وی همچنین اظهار داشت: پیش‌گفتار این شماره از نشریه به قلم استاد ارجمند جناب آقای دکتر محمدعلی اکبری (عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی و عضو محترم هیئت تحریریۀ نشریه) به نگارش درآمده است؛ نگاشتۀ ایشان به شرح ذیل است:

«جوهر جنبش مشروطه‌خواهی مردم ایران، نفی خودکامگی و استقرار دولت قانون بود و تبلور این خواستِ عمومی نیز در مطالبۀ ملّیِ تأسیس پارلمان و دولت پارلمانی تعیّن یافت. بر این اساس، مشروطه‌خواهان پس از پیروزی و در نخستین اقدام، مبادرت به تأسیس پارلمان کردند و از آن تاریخ تا کنون نیز علی‌رغم فراز و فرودهایی که این نهاد با آن روبه‌رو شده، رژیم حکومتی ایران، دست‌کم از نظر حقوقی، بر بنیاد دولت پارلمانی قرار داشته است. اگرچه بازتولیدِ خودکامگی در اشکال جدید، در بیشتر این ایّام، از محتوای مردم‌سالارانۀ پارلمان کاست و بر وجه بروکراتیک‌ آن افزود، با این وصف، بساط حکومت پارلمانی در ایران، هیچ‌گاه، به طور کامل برچیده نشد. بر این اساس، از چشم‌انداز تاریخی، نهاد پارلمان و حکومت پارلمانی را می‌توان پایدارترین و مهم‌ترین میراث مشروطیّت تلقّی کرد. این میراث گران‌سنگ از زمان تأسیس تا کنون، کارنامه‌ای از خود به جای گذاشته که برای پژوهشگران تاریخ معاصر ایران، قلمرو تحقیقیِ بسیار باارزشی را فراهم ساخته است.

از جانب دیگر، تحقیقات تاریخی، به دلیل اتّکای بیش از حد بر منابع تاریخ‌نگاری، که عمدتاً توسط وقایع‌‌نویسان به رشتۀ تحریر درآمده، همواره با بحران وثاقت و اعتبار روبه‌رو بوده است. اهمّیت این امر تا بدان پایه است که بسیاری، تحقیقات تاریخی را به دلیل اتّکاء بر گزارش‌های غیردقیق و جانبدارانه، فاقد اعتبار علمی قلمداد می‌کنند و مرز روشنی میان آن‌ها و داستان‌های تخیّلی حکایت‌پردازان قائل نیستند. هرچند این نوع داوری‌ها در جای خود قابل نقد است ولی از این حقیقت نیز نمی‌توان چشم پوشید که تکیۀ بیش از حد بر گزارش‌های منابع تاریخ‌نگاری، تحقیقات تاریخی موجود را با بحران اعتبار روبه‌رو کرده است؛ از این رو، موج نوِ تاریخ‌پژوهی برای تهیۀ داده‌های موثّق تاریخی، به جای تکیه بر گزارش‌های منابع تاریخ‌نگاری، بر اسناد و مدارک آرشیوی تأکید دارند. این دستاورد روشی، از اهمّیتی دوصد چندان، خصوصاً در قلمرو تاریخ‌پژوهی دوران معاصر برخوردار خواهد بود. در تاریخ‌پژوهی دوران معاصر، به لحاظ نزدیکی به زمان حال و زنده بودن بسیاری از بازیگرانِ برخوردارِ از قدرت سیاسی، چنانچه تکیۀ اصلی بر گزارش‌های متون تاریخ‌نگاری، خاطره‌نویسی و سفرنامه‌نویسی و امثالهم گذاشته شود، ای بسا که نتیجۀ کار با کژتابیِ ویرانگری روبه‌رو شود و هرکس به روایت منفعت‌مدارانۀ خود برچسب حقیقتِ تاریخی زند و گندم‌نمایی کند. رجوع به اسناد و مدارکِ برجای مانده از زمان وقوع، هرچند بازهم پژوهشگران را از افتادن در روایت‌پردازیِ ناصواب دور نمی‌کند ولی ضریب و احتمال خطای گزارش‌ها را به میزان زیادی کاهش می‌دهد.

پژوهیدن در عرصۀ تاریخ پارلمان نیز از چنین قاعده‌ای مستثنی نیست و لذا تحقیقات این حوزه نیز چنانچه دغدغۀ اعتبار داشته باشد، لاجرم می‌بایست بر پایۀ رجوع و تکیه بر اسناد و مدارک صورت پذیرد و از ابتناء بیش از حد بر منابع تاریخ‌نگاری و خاطره‌نویسی پرهیز نماید. با این رویکرد، مراکز آرشیوی پارلمان از اهمّیت فوق‌العاده‌ای برخوردار خواهند شد و دسترسی روشمند و آزادانۀ محقّقان به این مراکز را می‌بایست پیش‌شرط ضروری تدوین تاریخ معتبر پارلمان ایران محسوب کرد.

جای بسی امیدواری است که اخیراً کار بسامان کردن روشمند اسناد و مدارک آرشیوی پارلمان ایران، روند مناسبی پیدا کرده است و در اقدامی تکمیلی، نشریاتی نیز برای انعکاس این اسناد و پژوهش‌های مرتبط با آن در نظر گرفته شده که اسناد بهارستان از جملۀ این گام‌های درخور است. بی‌شک، دست اندرکاران نهاد تصدّی‌گری اسناد و مدارک پارلمان ایران با ایجاد سازوکارهای تسهیل‌کننده‌ای برای دستیابی راحت و روان محقّقان به این اسناد می‌توانند زمینه را برای گسترش دامنۀ این تحقیقات علمی و موثّق در حوزۀ تاریخ پارلمان فراهم سازند و وجود نشریات وابسته به این نهاد نیز می‌تواند بر روند فزایندۀ موجود بیفزاید. از سوی دیگر، پژوهشگران حوزۀ تاریخ معاصر و پارلمان نیز می‌بایست این فرصت را غنیمت شمارند و با رجوع به این مراکز و استفاده از اسناد آن و ارائۀ مقالات تحقیقی بر پایۀ این اسناد، تداوم چنین سازوکارهایی را تحکیم نمایند و بازار چنین نشریاتی را هم با گرمی مواجه سازند.»

روح الله طهمورثی هم‌چنین افزود: در شماره‌های پیشین اسناد بهارستان، اسناد پارلمانی انگلستان مرتبط با حوزۀ کرمان ترجمه و ارائه شده و از شمارۀ سوم دورۀ جدید این نشریه، اسناد مربوط به حوزۀ تبریز ارائه خواهد شد.

دبیر اجرایی نشریۀ اسناد بهارستان ضمن اعلام خبر تدوین چهارمین شماره از این نشریه، فهرست نهایی مقالات سومین شماره از دورۀ جدید اسناد بهارستان را به شرح ذیل ارائه نمود:

پیش‌گفتار/ محمدعلی اکبری

سیاست­گذاری­های آموزشی نهادهای برآمده از مشروطه در اوّلین دورۀ مجلس شورای ملّی/ ابراهیم بوچانی

سیری در اندیشۀ سیاسی میرزا فضلعلی‌آقا تبریزی (با تکیه بر مذاکرات دورۀ اوّل مجلس شورای ملّی)/ مصطفی پیرمرادیان، حسین شیرمحمّدی باباشیخعلی، فروغ بحرینی

بررسی نقش «لمپن‌»ها در انتخابات و بلواهای دوره‌های‌ هفدهم و هجدهم مجلس شورای ملّی/ علی‌اکبر جعفری، مینا معینی، بهناز قائدشرفی

ابعاد شخصیّتی و کارنامۀ سیاسی عبدالله یاسائی (نمایندۀ مردم سمنان و دامغان در مجلس شورای ملّی) (1309ـ1302هـ.ش.)/ محمدعلی علیزاده، شیما دولابی

سیدعبدالرحیم کاشانی؛ نمایندۀ تهران در دوره‌های هفتم و هشتم مجلس شورای ملّی/ معین‌الدّین محرابی

چالش بریتانیا در جزایر خلیج‌فارس با نگاهی به عملکرد مجلس شورای ملّی (1332 ـ 1304هـ.ش.)/ سارا ناطقیان‌فر

اسناد پارلمانی انگلستان (8) (تبریز (1887 ـ 1885)) (Diplomatic And Consular Reports) (Tabriz (1885 -1887))/ مترجم: سیروان خسروزاده