پنجشنبه ۱۰ فروردین ۱۳۹۶    0:0:0
آخرین بروز رسانی : ۱۵ روز پیش


 
banner defult

مجموعه با ارزشی از اسناد کمیسیون مخصوص نفت دوره شانزدهم مجلس شورای ملی، در میان اسناد کتابخانه مجلس جای گرفت.

به گزارش روابط عمومی و امور فرهنگی کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی ندا شهماری مسئول واحد فراهم‌آوری اسناد کتابخانه با اعلام این خبر گفت: این اسناد در برگیرنده صورتجلسات و خلاصه مذاکرات اولین تا چهل و یکمین جلسه کمیسیون نفت می‌باشد که محدوده زمانی 5 تیر ماه 1329 تا 5 اردیبهشت 1330 را شامل می‌شود.

شهماری گفت: کلیه صورتجلسات به امضای رئیس کمیسیون مزبور محمد مصدق رسیده است و در واقع این اسناد مهم‌ترین اسناد جریان ملی شدن صنعت نفت است.

وی افزود: کمیسیون مخصوص نفت، کمیسیونی بود که در دوره شانزدهم مجلس شورای ملی ایران برای رسیدگی به لایحه نفت (معروف به لایحه گس-گلشائیان) تشکیل شد. از این‌رو‌، اعضای کمیسیون نفت‌، مرکب از هجده نفر از نمایندگان شعب شش گانه مجلس‌، برگزیده شدند.

شهماری گفت: این کمیسیون از سوی مجلس شورای ملی‌، مامور شد تا لایحه‌ی قرارداد الحاقی را بررسی کرده و پس از مطالعات لازم‌، نظرات خود را به آگاهی مجلس شورای ملی برساند. اعضای کمیسیون عبارت از:
محمد مصدق (رئیس)‌، جواد گنجه‌ای و میرسید علی بهبهانی (نواب رئیس)‌، حسین مکی(مخبر)‌، خسرو قشقایی و حسن علوی (منشی)‌، نصرت‌الله کاسمی‌، ناصر ذوالفقاری‌، سید ابوالحسن حایری‌زاده‌، اللهیار صالح‌، سیدعلی شایگان‌، جمال امامی‌، علی‌اصغر سرتیپ‌زاده‌، عبدالرحمن فرامرزی‌، دکتر محمد علی هدایتی‌، هدایت‌الله پالیزی و ابوالقاسم فقیه‌زاده.

وی تصریح کرد: ملی شدن صنعت نفت در واقع پیشنهادی بود که ابتدا با امضای همه اعضای کمیسیون مخصوص نفت مجلس شورای ملی ایران در ۱۷ اسفند ۱۳۲۹ تقدیم مجلس گردید، ۲۴ اسفند تصویب شد و سپس با تایید مجلس سنا در روز ۲۹ اسفند به قانون مبدل شد.

شهماری گفت: مضمون ماده واحده‌ای که در تاریخ 17 اسفند به مجلس پیشنهاد گردد این بود که «نظر به اینکه ضمن پیشنهادات واصله به کمیسیون نفت، پیشنهاد ملی شدن صنعت نفت در سراسر کشور مورد توجه و قبول کمیسیون قرار گرفته و از آنجا که وقت کافی برای مطالعه در اطراف اجرای این اصل باقی نیست، کمیسیون مخصوص نفت از مجلس شورای ملی تقاضای دو ماه تمدید می‌نماید».

مسئول واحد فراهم‌آوری اسناد کتابخانه مجلس در ادامه گفت: همچنین در بین این اسناد گزارشی از محمد مصدق رئیس کمیسیون مخصوص نفت، در تاریخ 19 اسفند 1329 به چشم می‌خورد که در این گزارش مصدق این چنین بیان نموده است:

«با بحث انتقادی و تجزیه و تحلیلی که به عمل آمده است و توضیحاتی که داده شد بر کلیه آقایان مسلم و محرز گردید که از نقطه نظر فنی و اقتصادی و سیاسی و قضائی هیچگونه مانعی در راه ملی کردن صنعت نفت که پیشنهاد جبهه ملی به پیروی از تمایلات عمومی است وجود نداشته و اکنون هیچ مانعی در راه انجام این خدمت بزرگ باقی نمانده است و راهی جز موافقت با ملی کردن صنعت نفت که آرزوی ملت ایران و بزرگترین قدم مجلس شورای ملی برای آزادی و ترقی ملت ایران است در بین نیست و یقین دارم که قلب همگی ما که همراه آکنده از مهر ایران بوده است امروز بیش از هر زمانی به هم نزدیک شده و خواهیم توانست در محیط صمیمیت و محبت و به اتفاق آراء به آرزوهای قاطبه ملت ایران که به فتاوی علماء اعلام نیز فریضه دینی ما شده است لبیک اجابت گفته "ملی شدن صنعت نفت در سراسر کشور" را تصویب و برای گذشتن از آخرین مرحله قانونی تقدیم مجلس شورای ملی نمائیم».

شهماری در پایان گفت: گزارش کمیسیون در ۲۴ اسفند از تصویب نمایندگان مجلس شورای ملی گذشت. همچنین مجلس سنا در ۲۹ اسفند ۱۳۲۹ گزارش پیشنهادی کمیسیون نفت را به شرح ذیل تصویب نمود: «به نام سعادت ملت ایران و به منظور تامین صلح جهان، امضا کنندگان ذیل پیشنهاد می‌نماییم که صنعت نفت ایران در تمام مناطق کشور بدون استثناء ملی شود یعنی تمام عملیات اکتشاف، استخراج و بهره برداری در دست دولت قرار گیرد.»بر این اساس، کمیسیون نفت در ۵ اردیبهشت ۱۳۳۰ گزارشی مشتمل بر ۹ ماده به مجلس تقدیم کرد و نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران به ثمر نشست.