دوشنبه ۰۴ بهمن ۱۳۹۵    0:0:0
آخرین بروز رسانی : ۲۱ ساعت پیش


 
banner-fatemieh

بهروز ایمانی- ادامه‌ی فعالیت‌های گذشته، تدقیق در انتخاب آثار ارزشمند برای چاپ و نشر، اجرای طرح‌های پژوهشی که جای آنها در فعالیت‌های فرهنگی کشور خالی است، به ویژه در مباحث نسخه‌شناسی در دستور کار پژوهش کتابخانه مجلس قرار دارد.

به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی تحقیق در عرصه‌ی متن‌پژوهی و تصحیح و احیای نسخه‌های خطی که منجر به ارائه‌ی دستاوردهای علمی، فرهنگی و هنری فرهیختگان اعصار گذشته به نسل کنونی و نسل‌های بعدی می‌شود جان‌مایه‌ی مبارک تلاش‌هایی است که در مرکز پژوهش کتابخانه‌ی مجلس صورت می‌پذیرد.

به همین مناسبت در خصوص فعالیت هایی که در دستور کار مرکز پژوهش کتابخانه قرار دارد گفتگویی با بهروز ایمانی مدیریت پژوهش داشته ایم که اینجا می خوانید:

آقای ایمانی به عنوان اولین سوال با توجه به وجود گنجینه ای غنی از منابع خطی و اسنادی در کتابخانه مجلس، میراث موجود در این کتابخانه در پژوهش‌های آینده چه نقشی خواهد داشت؟

شناسایی و فهرستنگاری آثار خطّی کتابخانۀ مجلس (فهرست‌نشده‎ها)، عرضۀ چاپ عکسی آثار قابل توجّه و کهن کتابخانه مثل التفهیم، معرّفی و چاپ مرقّعات موجود در گنجینۀ مخطوطات کتابخانه، ساماندهی مجموعه گفتارهایی دربارۀ سفینۀ تبریز، راه‎اندازی مجموعۀ گنجینۀ بهارستان و ... از جمله فعالیتهایی است که مرکز پژوهش، در معرفی و احیای آثار و مآثر خطّی کتابخانۀ مجلس تحقّق بخشیده و بدانها تداوم خواهد داد.

 

در دوره‌ای بخش پژوهش با آثار متعدّدی در چند زمینه فعّال و پویا بود، آیا آثار فاکسیمیله، احیای متون و ... باز رونق خواهد گرفت یا بر روی موارد دیگر متمرکز خواهید شد؟

در دوره ای، مرکز پژوهش، یکی از فعّال‌ترین و درخشان‎ترین بخشهای کتابخانه در حوزۀ فعّالیتهای پژوهشی بوده، و نزدیک به 300 اثر در موضوعات مختلف اسنادی، تراثی، نسخه‎شناسی و ... توسّط این مرکز سامان یافته و منتشر شده است. اکثر این منابع، اکنون، پایۀ تحقیقات نظری در حوزه‎‌های علوم انسانی است و مورد استقبال محقّقان قرار گرفته. اما متاسفانه، با تصمیم‎گیرهای نامعقول، مدّتی، پویایی سابق مرکز پژوهش متوقّف ماند و آثاری ناهمخوان با فعالیت‌های تراثی و اسنادی در کتابخانۀ مجلس به زنجیر نشر پیوست، امّا اکنون، با حمایت و درایت مسئولان مجلس شورای اسلامی، مرکز پژوهش، دوباره، رونق گذشتۀ خود را بازیافته، و با اهتمام تمام، به اجرای طرحهای پژوهشی خود و عرضۀ اثار متعدّد (متون، اسناد، مباحث نسخه‎شناسی و ...) خواهد پرداخت.

مرکز پژوهش در عرصه‎های مختلف، فعالیت مستمر خواهد داشت:

الف) طرحهای پژوهشی، از جمله، مدخل‎شناسیِ فرهنگ واژگان و اصطلاحات نسخه‎شناسی، که پیش‌بینی می‎کنیم بیش از یک سال، با هم‎اندیشگیِ استادان نسخه‎شناس و همکاران پژوهش، به تدوین الفبایی مداخل توفیق یابیم و برای نهایی شدن، آنها را در اختیار نسخه‎شناسان قرار دهیم تا به یک توافق کلّی در تثبیت و تعریف این مدخلها برسیم و ادامۀ کار را پی بگیریم.

یکی دیگر از طرحهای پژوهشی که در حال اجرا و تحقّق آن هستیم، تدوین و تالیف فهرست توصیفیِ مرقّعات کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی است. این فهرست، نه از روی فهارس نسخ خطّی، بلکه با مطالعۀ خود مرقّعات، و با تشریح جزئیات آنها، و دیگر مسائل کتابشناسی و نسخه‎شناسی، سامان خواهد یافت. در پایان، این فهرست، تصاویر برخی از مرقّعات فاخر و شاخص کتابخانه خواهد آمد.

طرحهای تحقیقی دیگری نیز برای انجام در نظر داریم که به تدریج اعلام خواهیم کرد.

ب) احیای متون: یکی از فعالیتهای مشخّص کتابخانۀ مجلس، احیای متون است، متونی که سزاواری آن برای احیا (از جمله اشتمال آنها بر اطلاعات رجالی و تاریخی، مسائل زبان‎شناسی و لغوی، نویافته‎های فرهنگی و علمی و ...) معیّن شده و با گزینشها و نظارتهای ویژه به مرحلۀ انتشار می‎رسد. از جمله آثاری که در حوزۀ تصحیح متون، در سال جاری، انتشار خواهند یافت، عبارت است از: تذکرۀ نفائس المآثر از کامیِ قزوینی، متون ایرانی دفتر چهارم، نقباءالبشر (در 6 مجلد)، میراث بهارستان (دفتر 5)، گنجینة بهارستان (تاریخ و جغرافیای شبه قاره، دفتر سوم)، سفینة ترمذ و ... .

ج) چاپ فاکسیمیله: چاپ نسخه برگردان متون و آثار کهن را نیز چونان گذشته در کارنامة فعالیت‌های مرکز پژوهش در نظر داریم، و تلاش‌ ما بر این است آثار قابل توجه در این حوزه را با در نظر گرفتن ارزشهای محتوایی و ویژگی‌های نسخه‌شناسی، قدمت و اصالت و ... در اختیار محققان قرار دهیم. چاپ عکسی ترجمان‌البلاغۀ رادویانی (کتابت 507ق) و التفهیم (نسخه کهن کتابخانه مجلس)، از جمله فعالیت‌هایی است که در این عرصه به انجام خواهیم پیوست.

د) چاپ اسناد: طبق روال گذشته، با مباشرت جناب آقای دکتر ططری (مدیر محترم بخش اسناد) انتشار اسناد نیز رونق بیشتر خواهد گرفت، و اکنون چند مجلّد از اسناد بازخوانی شده، همچنین دفترهایی از فهرست اسناد کتابخانة مجلس شورای اسلامی را در دست انتشار و آماده‌سازی داریم.

هـ) کتابشناسی و فهرستنگاری و نسخه‌شناسی: اولین اولویت در این حوزه، انتشار فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی است، و آماده‌سازی مجلدات 54 و 56 فهرست کتابخانه مجلس (به اهتمام محمود نظری) و مجلد 49 (به کوشش یوسف بیگ باباپور) در این راستا تحقق می‌یابد. علاوه بر فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مجلس، طبق روال سابق، عرضة فهرست نسخه‌های خطی سایر کتابخانه‌های خارج و داخل کشور به ویژه ترکیه را نیز در نظر خواهیم داشت. اما در حوزة نسخه‌شناسی و کتاب‌شناسی، مجموعة اوراق عتیق (دفتر 4): به کوشش محمد حسین حکیم و فهرست گنجینة پژوهشی مینورسکی (به اهتمام دکتر گودرز رشتیانی و دکتر ناهید عبدالتاجدینی) را در دست انتشار دادیم، و نشر اوراق عتیق را همچنان پی خواهیم گرفت.

 

در خصوص انتشار آثاری که قراردادهای آن در گذشته نوشته شده است، اما هنوز منتشر نشده است نیز توضیح دهید.

تمام اهتمام مرکز پژوهش بر آن است که آثار درخور و ارزشمندی را به حلقة تحقیق و نشر بپیوندد، و در این راستا، قراردادهایی را با محققان و مصححان منعقد کرده که به اجرای آنها پایبند خواهد بود. اما در دو سال اخیر، قراردادهایی برای چاپ برخی آثار بسته شده که با فعالیت‌های اسنادی و تراثی کتابخانه همخوان نیست و کیفیت علمی و تحقیقی ندارند و در انتشار آنها، تأمل و تدقیق وافی خواهیم داشت.

 

چه کتابهایی در حال حاضر در دست انتشار است؟

کتاب‌های یادداشت‌ها و مکاتبات انجمن ایالتی تبریز (به کوشش خانم راضیه یوسفی نیا)، نایب حسین کاشی در خوربیابانک (تالیف استاد سید علی آل‎داوود)، اوراق عتیق (دفتر 3) به کوشش سید محمدحسین حکیم، فهرست گنجینة پژوهشی مینورسکی، مجلس بیست و یکم شورای ملی (به کوشش توران منصوری و حمید بصیرت منش)، دیوان وحید قزوینی (تصحیح رقیه صدرایی)، مجموعه مقالات همایش پنجم تاریخ مجلس در دست انتشار است، و شماری نیز در آستانۀ تولید قرار گرفته که بزودی گزارش نشر آنها را در سایت کتابخانه مجلس اعلام خواهیم داشت.

 

خط مشی بخش پژوهش کتابخانه مجلس برای انتشار چه موضوعاتی خواهد بود؟

نام کتابخانه مجلس با انتشار آثار اسنادی و تراثی و مباحث نسخه‌شناسی و متن‌پژوهی گره خورده، و سعی خواهیم کرد آثار ارزشمندی را در این حوزه‌ها و موضوعات عرضه کنیم. اما از دیگر موضوعات نیز غافل نخواهیم بود و اگر با فعالیت‌های کتابخانه همخوانی داشته باشد، به تحقیق و انتشار آنها اقدام می‌کنیم.

 

پژوهش الان در چه وضعیتی است و چه آینده‎ای را برای آن پیش‎بینی می‎کنید؟

با حمایت‌های مضاعفی که مسئولان مجلس شورای اسلامی، به ویژه جناب آقای محمد جعفری، از مقولة کتاب و پژوهش می‌کنند، مرکز پژوهش دوباره قوام و نظام یافته، و فعالیت‌های پرثمری در عرضة محصولات و تولیدات علمی و فرهنگی خواهد داشت. اکنون تولید آثار، پویایی بیشتری گرفته و امیدواریم تا پایان امسال، آثار متعددی را در دسترس پژوهشگران قرار دهیم.

 

برنامه‎های آتی بخش پژوهش چیست؟

ادامة فعالیت‌های گذشته، تدقیق در انتخاب آثار ارزشمند برای چاپ و نشر، اجرای طرح‌های پژوهشی که جای آنها در فعالیت‌های فرهنگی کشور خالی است، به ویژه در مباحث نسخه‌شناسی و ... .

 

وضعیت انتشار مجلات کتابخانه به کجا خواهد رسید؟ نامۀ بهارستان، بهارستان ایران و بهارستان هنر و ...

سعی می‌کنیم این مجلات را با نظارت و دقت بیشتر و با گزینش و ارزیابی مقالات پرمایه، تقدیم مشتاقان کنیم. نامة بهارستان، با کیفیت گذشته، انتشار خواهد یافت، بهارستان هنر هم با نگاهی عمیق‌تر و شرایطی متفاوت‎تر به سلسلۀ نشر خواهد پیوست، اما در نشر بهارستان ایران تامل خواهیم کرد، چرا که مقالاتی که در این نشریه، قابل چاپ است، هم در پیام بهارستان، هم در بهارستان هنر و هم در دیگر نشریات کتابخانه نیز شایان انتشار است، و همة این مجلات در حوزه ایران شناسی و اسلام‌شناسی فعالیت می‌کنند. تعدد مجلات مهم نیست، بلکه کیفیت آنها باید در نظر گرفته شود تا چنانکه بایسته و شایسته است، در اختیار علاقه‌مندان قرار گیرد.

لازم به ذکر است که در کنار پژوهش، بحثهای آموزشی را هم – البته مرتبط با فعالیتهای مرکز پژوهش- دنبال خواهیم کرد، و در آینده‎ای نزدیک، کلاسهای آموزش نمایه‎سازی (با تاکید بر نمایه‌سازی متون و اسناد) را هم برگزار خواهیم کرد.