جمعه ۰۲ تیر ۱۳۹۶    0:0:0
آخرین بروز رسانی : ۶ روز پیش


 
banner defult
خطا
  • JUser::_load: Unable to load user with id: 581

طی گفتگو با حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر سید محمدعلی احمدی ابهری طرح توسعه خدمات پارلمانی کتابخانه مجلس به نمایندگان مجلس بررسی شد.

به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، کتابخانه مجلس به عنوان یکی از مراکز علمی و فرهنگی معتبر و مهم در پاسداری از میراث مکتوبِ فرهنگ و تمدن ایران و اسلام در جهان شناخته شده است که رسالت آن پشتیبانی اطلاعاتی از فرآیند قانونگزاری و حمایت از پژوهش در حوزه‌ی علوم انسانی است و براساس ماده 3 اساسنامه‌ی کتابخانه که در جلسه‌ی روز سه‌شنبه، مورخ 13 آذر 1375 به تصویب مجلس و در تاریخ 5 دی 1375 به تأیید شورای نگهبان رسیده است هدف اصلی و بنیادی آن جمع‌آوری آثار حقوقی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی با تأکید بر اسلام‌شناسی و ایران‌شناسی، حفظ و نگهداری میراث ملی، آثار کمیاب و خطی و موزه‌ای و انتشار مناسب آن، ارائه‌ی خدمات به نمایندگی مجلس شورای اسلامی، شورای نگهبان، مجلس خبرگان، مجمع تشخیص مصلحت نظام، دولتمردان نظام و پژوهشگران داخلی و خارجی، دانشجویان و سایر مراجعین است.

حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر سید محمدعلی احمدی ابهری مشاور کتابخانه در امر خدمات ویژه پژوهشی و فرهنگی به نمایندگان مجلس شورای اسلامی، شورای نگهبان، مجمع تشخیص مصلحت نظام و مجلس خبرگان هستند که طرح‌های ویژه‌ای در خصوص توسعه خدمات پارلمانی کتابخانه مجلس به نمایندگان مجلس دارند. به همین مناسبت با ایشان گفتگویی داشته‌ایم تا از جزئیات این طرح آگاه شویم:


کتابخانه پارلمانی و نقش آن در وضع قوانین

در حقیقت کتابخانه مجلس یک کتابخانه پارلمانی است؛ به این معنا که برای ارائه خدمات به نمایندگان و اجزای دیگر پارلمان.ایجاد شده است و نقش عمده‌ای در وضع قوانین دارد. مسئولیت بزرگی که جامعه بر عهده کتابداران پارلمانی می‌گذارد این است که با ارائه اطلاعات دست اول به نمایندگان از سوی این کتابداران، این فراغ بال را دارد که طرح‌ها و لوایح در مجلس با آگاهی و علم و دانش و تکیه بر دانسته‌ها به تصویب می‌رسد. فلسفه وجودی کتابخانه‌های پارلمانی این است که طرح‌ها و قوانین با اطلاع و آگاهی به تصویب برسد. در واقع کتابخانه پارلمانی تشکیل می‌شود تا قوانینی که وضع می‌شود سطحی نبوده و با علم و آگاهی باشد، با دقت نظر همراه باشد، از دوباره کاری‌ها جلوگیری کند و مکرر به اصلاحیات قوانین نینجامد.

در این 110 سالی که در ایران پارلمان داریم، هنوز شاهد هستیم که یکسره قوانین در حال تغییر و اصلاح است. در اینجا باید گفت که اگر در کشور ما مشکلاتی در تصویب قوانین وجود دارد و به اصلاحیه‌های پیاپی می انجامد، یکی از دلایل آن این است که کتابخانه مجلس نتوانسته است وظیفه خود را در قبال پارلمان به درستی انجام دهد.

در تمام دنیا پارلمان‌ها کتابخانه دارند و یا اینکه اگر کتابخانه مستقل ندارند، تسهیلات فراوانی از سوی کتابخانه ملی کشور در اختیار پارلمان قرار می‌گیرد. همچنین معمولاً نمایندگان کارمندان و مشاوران علمی‌ای که دارند که جزو مراجعین جدی به کتابخانه‌های پارلمانی هستند و متأسفانه ما در این زمینه فعال نبودیم و بطور مکرر برنامه ریزی‌های صحیحی نداشته‌ایم.


ضرورت تأسیس کتابخانه در پارلمان

یکی از کارهایی که در گذشته از سوی کتابخانه مجلس انجام شد، برنامه ریزی برای حضور در مجلس بود به این معنا که کتابخانه مجلس در چشم نمایندگان دیده شود و بدانند یکی از مراکزی که می‌توانند از آن بهره مند شوند کتابخانه مجلس است و همچنین به این امر واقف شوند که کتابخانه مجلس وجود دارد. ما برای این کار چند روش را پیشنهاد کردیم که در هر یک از این روش‌ها قدری نیز پیشرفت کردیم ولی موفق نشدیم که چندان پیش برویم. دلیل آن هم این است که متأسفانه هنوز جا نیفتاده است که کتابخانه مجلس چه نقشی و چه اهمیتی در تصویب قوانین دارد.

ما به طرق مختلفی تلاش کردیم؛ یکی از این روش‌ها پیشنهاد قراردادن یک قفسه کتاب در هر کمیسیونی براساس موضوعات مربوط به آن کمیسیون بود که در کمیسیون فرهنگی مجلس (کمیسیون ارشاد سابق) این کار انجام شد و یک دوره ما اسناد و مدارک را آنجا به نمایش گذاشتیم، روش دیگر اختصاص کتاب به قفسه‌هایی بود که در کرویدور مجلس از قدیم الایام وجود داشت و کتاب‌ها را به نمایش می‌گذاشت و از چهار طرف قابل بازدید بود و روش دیگر اختصاص قفسات کتاب به تونلی حدود 150 متری که از پارکینگ نمایندگان تا محل صحن پارلمان است؛ که وقتی نمایندگان در حال گذر هستند از این کانال عبور می‌کنند، کتاب‌ها را مرور کنند و ما کتاب‌هایی مرتبط با طرح و لوایح را در آنجا قرار دهیم تا به چشم نماینده بیاید. که متاسفانه در همه این موارد کتابخانه یک هدف داشت و آن آگاهی بخشی به نمایندگان بود؛ اما سایر سازمان‌ها و مراکز آن را به محلی برای نمایش فعالیت‌های خود تغییر دادند. در حقیقت هدف ما در کتابخانه مجلس تبلیغ فعالیت‌هایمان نبود و بر آن بودیم که نمایندگان با تازه‌های نشر مرتبط با طرح‌ها و لوایح آشنا شوند اما هدف دیگر مراکز، تبلیغ برای ارائه و شرح فعالیت‌های سازمانشان بود.

در نهایت پیشنهاد کردیم که در مجلس بخشی به کتابخانه پارلمان اختصاص بیابد و کتاب‌هایی متناسب با نیازها و علایق نمایندگان در این کتابخانه قرار گیرد که این کتابخانه در سال 85 راه اندازی شد و خوشبختانه علی‌رغم مسئولیت‌ها و گرفتاری‌هایی که نمایندگان دارند اما میزان مراجعه به این کتابخانه رضایتبخش است. بسیاری از نمایندگان برای سخنرانی خود در حوزه‌های انتخابیه، مصاحبه با جراید و نطق‌های پیش از دستور خود نیاز به اطلاعات جدید دارند؛ که از سوی این کتابخانه این نیازها برطرف می‌شود؛ اما نباید به همین حد اکتفا کرد؛ اینجا نیاز است که بانک‌های اطلاعاتی مرتبط با مقالاتی که نمایندگان نیاز دارند نیز باشد.

CAM01671

طرح توسعه خدمات پارلمانی کتابخانه مجلس به نمایندگان مجلس

در هیچ جای دنیا کتابداران منتظر نمی‌نشینند تا مخاطبان به آنان مراجعه کنند و از منابع استفاده کنند، بلکه ما باید در جذب مخاطب بکوشیم. در کتابخانه مجلس نیز باید برای جذب نمایندگان کوشید و منابع و اطلاعات موردنیاز آنها را عرضه کرد. هدف از این طرح این است که کتابخانه مجلس وظیفه خود را در غنی سازی دیدگاه‌های نمایندگان و علمی شدن تصویب قوانین و مقررات انجام دهد.

براساس این طرح ما بر آنیم تا نشریه‌ای الکترونیکی، شامل پرونده‌ای متناسب با هر طرح و لایحه‌ای که در مجلس مطرح می‌شود روی سایت کتابخانه داشته باشیم که این نشریه الکترونیکی را افراد جامعه هم می‌توانند تکمیل سازند. در این پرونده منابع موجود در کتابخانه مرتبط با طرح و لایحه بازیابی و در اختیار نمایندگان قرار می‌گیرد؛ مثلاً مراجعه به منابعی چون مشروح مذاکرات که در طول دوره‌های مجلس آیا در باره آن موضوع در مجالس قدیم صحبت شده است یا خیر؟ یا منابع دیگری مثل مجلات، روزنامه ها، کتاب‌ها، اسناد و پایگاه‌های اطلاعاتی را در خصوص آن موضوع گردآوری کنیم.

دو نکته اینجا قابل ذکر است؛ یکی اینکه نباید توقع داشت که نمایندگان مجلس به صورت مستقیم در زمان بحث‌های طرح‌ها و لوایح به کتابخانه مراجعه کنند تا از منابع استفاده کنند و تحقیق نمایند؛ بلکه ما باید همه امکانات لازم را برای آنان فراهم کنیم و اطلاعات موردنیاز آنان را حتی در گوشی‌های موبایلشان قرار دهیم تا بتوانند استفاده کنند. از سوی دیگر ما نباید نگران باشیم که اگر مطلبی را فرستادیم و از آن استفاده‌ای نشد نگران شویم، در واقع وظیفه ما تولید علم است و یک نشریه الکترونیکی روی سایت کتابخانه ایجاد می‌کنیم و لینک آن را برای نمایندگان می‌فرستیم و وظیفه تولید علم خود را انجام دهیم. که البته این مطلب می‌تواند برای مراجعین و دیگر مخاطبین هم مفید باشد و یک منبع در حال رشد است که همواره در حال تکمیل شدن است.

اگر درباره هر طرح و لایحه‌ای ما یک پرونده الکترونیکی داشته باشیم، حتما خوانده می‌شود چون آن را اگر برای حدود 290 نماینده مجلس، اعضای شورای نگهبان، افراد مرتبط با طرح و لایحه، معاون وزرا و بنا به تخمین ما تا حدود 500 نفر بفرستیم، که حتی 2 نفر نیز از میان این 500 نفر این نشریه را بخوانند موفقیت بزرگی است. از آنجایی که هر طرحی موافقین و مخالفینی دارد که به دنبال آن هستند که منابعی را برای استدلال کردن به موافقت یا مخالفت خود پیدا و ارائه دهند و هدف ما آن است که از منابع ما استفاده کنند و پشت تریبون مجلس از آن سخن بگویند؛ و در واقع همان دو نفر نظر مخالف یا موافق خود را به گوش دیگر نمایندگان می‌رسانند.

این طرح چندان هزینه‌ای را به کتابخانه تحمیل نکرده و اساس کار ما جستجو است، جستجوی منابع مرتبط؛ یعنی اگر مهارت جستجو در پایگاه‌های اطلاعاتی و بانک‌های اطلاعاتی را داشته باشیم با نیروی انسانی اندکی می‌توان طرح‌ها و لوایح را بررسی و برایشان نشریه الکترونیکی درست کرد که این نشریه کتابشناسی منبع اطلاعاتی خوبی برای محققین نیز خواهد شد. که این طرح نیز پیشنهاد شد و علیرغم اینکه در نظرسنجی ها موافقان بسیاری داشت اما بستر آن در کتابخانه ایجاد نشد و این دلیلی ندارد جز اینکه کتابخانه مجلس هدف اصلی خود را فراموش کرده است. هدف اصلی کتابخانه مجلس ارائه خدمات به نمایندگان و تأثیرگذاری روی قوانین است.

تفاوت ما با مرکز پژوهش‌های مجلس در این است که ما به عنوان یک کتابدار و اطلاع رسان کار می‌کنیم نه به عنوان یک پژوهشگر؛ ما منابع اطلاعاتی را گردآوری می‌کنیم و در اختیار نمایندگان قرار می‌دهیم که مثلاً موضوعی در فلان صفحات کتاب مشخصی وجود دارد یا که در مورد آن موضوع در مشروح مذاکرات مجلس دوره‌های پیشین صحبتی شده است. در واقع ما صرفاً منبع را فقط در اختیار قرار می دهیم و موافقت و مخالفت خود را نشان نمی‌دهیم و بی طرفانه در مورد آن طرح عمل می‌کنیم.

ما امیدواریم که ان شاءالله با پشتیبانی‌ها و حمایت‌های صورت گرفته بتوانیم این طرح را کامل اجرا کرده و از نتایج مفید آن بهره مند شویم.


در پایان ...

کتابخانه مجلس دستگاهی است با بیش از دویست نیرو که در حال خدمت به کتابخانه و جامعه علم و فرهنگ هستند و مجموعه خوب و توانمندی هستند. انجام هر کاری بخش مهمی از آن به نحوه به کارگیری نیروها بر می‌گردد و در واقع هر کسی می‌خواهد بعنوان مدیر کاری انجام دهد باید با همان نیروها انجام دهد. باید به نیروهای کتابخانه بها داده شود و امکانات لازم برای آنان فراهم شود. نحوه کار هر نیرو بر کار دستگاه نیز تاثیر مستقیم دارد و افراد توانمند همواره اگر میدان خوبی برای فعالیت ببینند می‌توانند توانایی‌های خود را عرضه کنند ولی اگر فرصتی برایشان نباشد با افراد ناتوان یکسانند و مهم این است که مدیر چگونه بتواند از آنها استفاده کند.