چهارشنبه ۰۴ اسفند ۱۳۹۵    0:0:0
آخرین بروز رسانی : ۱ روز پیش


 
fajr 95

قرآن وقف امام ‌زمان(عج) که در زمان صفویه به خط استاد مرحوم «احمد نیریزی» کتابت شده و محمد تقی خان بافقی بیگلر بیگی و حاکم یزد آن را وقف اولاد ذکور کرده، تا توسط وراث به دست مبارک امام زمان(عج) برسد، یکی از نفیس‌ترین نسخه‌های قرآن موجود در کتابخانه مجلس است.

به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی داود نظریان کارشناس مسئول موزه‌ی مجلس شورای اسلامی با اعلام این خبر گفت: مصحف امام زمان (عج)، در قطع رحلی و به ابعاد 21*32 سانتی‌متر پدید آمده است. خط متن قرآن، نسخ ایرانی و به قلم میرزا احمد نیریزی، با قلمی روان، خوانا و موزون پدید آمده است، فواصل حروف از یکدیگر و کلمات از همدیگر آنچنان مناسب و به جا است که نگاه خواننده‌ی کلام الله را از ارامش و رخوت ولذتی غریب سیراب می کند.

وی در خصوص خط این قرآن افزود: اوج زیبایی و قوت خط میرزای نیریزی را در دو صفحه متقابل فاتحه الکتاب و آیات طلیعه سوره مبارکه بقره (سرفصل قرآن) می‌توان نظاره کرد. شدت درخشندگی و سیاهی مخمل‌گونه مرکب به کار رفته نیز جلوه‌گری خط را دو چندان می‌کند.

نظریان گفت: یکی از ویژگی‌های منحصر به فرد این قرآن رنگ آمیزی کاغذ زمینه به رنگ نخودی سیر یا اخرای روشن است که علاوه بر ایجاد تنوع و گریز از یکنواختی و نیز کاستن از تضاد رنگی با هدف آرامش بخشی به دیدگان قاری کلام الله اجرا شده است.

وی تصریح کرد: شاخصه اعجاب انگیز این زمینه رنگی هنگامی نمایان می‌شود که پس از دقت موشکافانه در بافت و تار و پود کاغذ ظریف دست‌ساز ایرانی از جنس کنف در قسمت حاشیه و متن که فقط در مقابل نور و با ذره‌بین قابل رویت است، به اوج مهارت و تسلط وراق و صحاف در پیوند و وصّالی لبه‌های کاغذ متن و حاشیه سفید صفحات قرآن پی می‌بریم و همین پیوند را در قسمت عطف با حاشیه نیز می‌بینیم آنچنانکه پس از گذشت بیش از سیصد سال کمترین خدشه و گسیختگی در آن پدید نیامده است.

نظریان با اشاره به ظرایف هنری این قرآن گفت: جدول‌کشی فوق‌العاده دقیق و الوان در حاشیه متن با استفاده از رنگ‌های لاجورد، مشکی، نقره، سبز روشن، آبی روشن، شنگرف و سفید که بر روی طلا ترسیم شده و با مرکب مشکی جوهری دورگیری شده و در لبه صفحات هم طلا با دورگیری مشکی اجرا گردید گواه دیگری بر قدرت دست و چشمان تیزبین هنرمند جدول‌کش است.

وی در باره تذهیب کاری این اثر افزود: در این اثر تذهیب فوق العاده زیبا و نفیس نقاش چیره‌دست صفویه که رقمی از نام خود را ننگاشته است و همچون دیگر مذهّبان و نگارگران قرآنی شاهکارهای خود را بی هیچ شائبه‌ای، مخلصانه و گمنام در خدمت آراستن و نوازش کتابت خطوط کلام الهی نهاده‌اند، به چشم می‌خورد.

نظریان در خصوص تاریخ کتابت این نسخه گفت: تاریخ کتابت این قرآن سال 1122 قمری مطابق با دوران سلطنت شاه سلطان حسین آخرین پادشاه سلسله صفوی است که در این سال‌ها میرزا احمد نیریزی در دارالسلطنه اصفهان می زیسته و مورد توجه و احترام شاه و صاحب منصبان دربار صفوی قرار داشته و بدین جهت آثارش را سلطانی رقم می زد و ملقب به قبله‌ الکتْاب بوده است.

نظریان با اشاره به جلد نفیس و بدیع این نسخه گفت: رویه‌ی بیرونی جلد از چرم سیه فام ساغری و داخل آن از چرم سرخ رنگی ساخته و پرداخته شده است نقوش رویه‌ی بیرونی جلد تجسم نقش قالیچه‌ای است که به شیوه سوخت و قالب ضربی اجرا شده که حاصل آن کتیبه‌ها و نقوش برجسته طلایی در زمینه تیره با درخشش فوق‌العاده است، حاشیه لبه‌ی بیرونی جلد نیز با چرم سرخ رنگی ترمیم شده و پس از رنگ‌آمیزی سیه فام با نقش اسلیمی ختائی با طلا نقاشی شده و حاشیه‌ی کتیبه‌ای آن را با احادیث نبوی (ص) به خط ثلث با ترکیب‌بندی فوق‌العاده زیبا و به حالت برجسته که با استفاده از 10 ترنج در هر رویه جلد به فواصل یکسان تقسیم شده‌اند تزئین نموده است

وی با اشاره به واقف اصلی قرآن و سرگذشت قرآن تا رسیدن به مجلس گفت: دارنده و واقف اصلی قرآن، محمدتقی خان بافقی، بیگلر بیگی و حاکم مقتدر یزد و معروف به خان بزرگ بوده است که اراده می‌کند قران مذکور را وقف ناحیه مقدسه مهدویه (عج) نماید بدین جهت وقفنامه‌ای جامع تنظیم و در آن اشعار می دارد که اولاد ذکور از اعقابش نسل اندر نسل و اکبر مقدم بر اصغر قرآن را تلاوت نموده و ثواب آن را به پیشگاه پربرکت حضرت امام عصر (عج) هدیه نمایند. اما پس از درگذشت محمدتقی خان و در ایام سلطه محمدولی میرزا پسر فتحعلی شاه او قرآن را از تولیت اولاد تقی خان خارج و وقفنامه اصلی را محو ساخته و نسخه را تصاحب می‌نماید. با عزیمت محمد ولی خان به تهران، قرآن بدین شهر انتقال یافت تا اینکه عبدالرضا خان پسر محمد تقی خان ـ با استعانت از حاج رجبعلی ـ مجتهد زمان ـ  به عودت این نسخه مبارکه به یزد، توفیق یافت. در حدود سال‌های 1300 تا 1307 هجری قمری، مرحوم سید ابوالحسن حائری زاده ـ از اعقاب محمد تقی خان نماینده یزد و عضو هیات کارپردازی مجلس شورای ملی ـ  آن را از یزد به تهران آورد و برای حفاظت به کتابخانه مجلس سپرد. وی با رعایت کمال دقت و ثبت و قید جزئیات و مشخصات نسخه آن را به رسم امانت تا ظهور منجی عالم بشریت به کتابخانه‌ی مجلس سپرده و از مرحوم ارباب کیخسرو شاهرخ مباشر و کارپرداز مجلس رسید دریافت می‌دارد و از آن تاریخ تاکنون از این مصحف شریف در گنجینه بخش خطی کتابخانه مجلس نگهداری و مراقبت می‌شود.

وی گفت: تا اینکه در سال 1387 با ملاحظه و بررسی حدود 300 نسخه قرآن موجود در بخش خطی از آن میان بیش از 15 نسخه قرآن کامل و نفیس را که منجر به تنظیم و معرفی و نشر کتاب نفیس مصحف بهارستان شد، برگزیده شد.

نظریان گفت: از آن پس با دعوت از استادان و کارشناسان طراز اول خوشنویسی، تذهیب، تصویربرداری و نشر از میان مصاحف نفیس مزبور به اتفاق آرا، قرآن فاخر مذکور انتخاب و پس از طی قریب دو سال از اخذ مجوز و تصحیح اغلاط فراوان موجود توسط مصححین و اساتید دارالقرآن کریم در دو مرحله و اصلاح و پیرایش آسیب‌ها و تنظیم فواصل حروف و کلمات و اعراب‌ها و ایجاد فهرست سور و گل آیه‌ها و دقت و وسواس فوق‌العاده در حفظ اصالت نسخه از نظر خط، رنگ و ابعاد اصلی و طراحی و ساخت جلد و کاور ویژه با بهره‌مندی از استعانت همکاران بخش انتشارات کتابخانه سرانجام این مصحف شریف در سال 1389 به زیور طبع آراسته شد.

QOREAN