چهارشنبه ۰۳ خرداد ۱۳۹۶    0:0:0
آخرین بروز رسانی : ۲۳ ساعت پیش


 
banner defult

آقای دکتر عبدالرضا نوروزی چاکلی، دانشیار و مدیر گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی و علم‌سنجی دانشگاه شاهد هستند که از سال 1380 در آن دانشگاه فعالیت دارند. ایشان تاکنون موفق به کسب عنوان‌های علمی متعددی در سطح دانشگاهی، ملی و بین‌المللی شده‌اند که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به دریافت نشان از ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران و مقام عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اشاره کرد که به‌دلیل برگزیده شدن به عنوان «پژوهشگر برتر علوم انسانی کشور در سال 1390» و همچنین «برگزیده شدن در هفتمین جشنواره بین‌المللی فارابی در سال 1393» به ایشان اعطا شد. علاوه بر این، نامبرده در سالهای متوالی، به عنوان پژوهشگر برتر و همچنین استاد نمونه دانشگاه شاهد، موفق به دریافت لوح تقدیر از ریاست محترم آن دانشگاه شده‌اند.

این مصاحبه به بهانۀ حضور ایشان به عنوان سخنران مدعو در «دومین کنفرانس بین‌المللی ICIDL» در دانشگاه SRMدر شهر چنای هند و همچنین با توجه به جایگاه ایشان به عنوان یکی از اعضای هیئت مؤسس «انجمن تازه‌ تأسیس کتابداری و اطلاع‌رسانی برای آسیا و اقیانوسیه» LISSASPAC))که همزمان با برگزاری همایش ICIDLدر دانشگاه SRMکشور هندوستان بنیانگذاری شد، ترتیب داده شده است. مقرر است این انجمن علمی در سطح کشورهای آسیا و اقیانوسیه فعالیت کند و آقای دکتر نوروزی چاکلی، به عنوان نمایندۀ ایران و یکی از اعضای هیئت مؤسس این انجمن، هماهنگی‌های لازم را برای عضویت سایر متخصصان این رشته از کشورمان در این انجمن به عمل آورند. در ادامه، توجه خوانندگان گرامی را به این مصاحبه جلب می‌نماید:

1)    جناب دکتر نوروری چاکلی، با عرض خوش آمد و خیر مقدم لطف بفرمایید و در ابتدا به طور مختصر خودتان را معرفی و در خصوص جایگاه رشته تخصصی و حرفه‌ای خودتان در کشور عزیزمان توضیحاتی را بفرمایید.

باسلام. ضمن تشکر از دعوتتان برای مصاحبه، اینجانب هم‌اکنون عضو هیئت علمی و مدیر گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی و علم‌سنجی دانشگاه شاهد هستم که از سال 1380 با این دانشگاه همکاری دارم. زمینه اصلی تخصصی اینجانب، علم‌سنجی، پایگاه‌های اطلاعاتی، سازماندهی اطلاعات، ارزیابی اطلاعات و مبانی علم اطلاعات و دانش‌شناسی است. اطلاعات بیشتر در خصوص کارهای علمی و اجرایی اینجانب، در وب‌سایت اینجانب به آدرس http://shahed.ac.ir/norooziقابل دسترس است.

2)    حضور شما در هندوستان به دلیل همایش تخصصی شهر چنای بوده است لطف بفرمایید در خصوص این همایش و فعالیت‌های صورت گرفته در آن توضیحاتی را ارائه دهید.

این همایش با عنوان 2nd International Conference on Innovation Driven Librarianship: Creation Future Landscape for the New Generation Libraries and LIS Professionals،  همایشی تخصصی در حوزۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسی بود که از مورخ 11 لغایت 13 ژوئن 2015 در دانشگاه SRMدر شهر چنای هندوستان برگزار شد. با وجود جامعیت محورهای تخصصی این همایش، جنبه‌های نوآورانۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسی، محوری‌ترین حوزۀ موضوعی این همایش  بود. به این ترتیب، هر یک از موضوع‌های زیرمجموعۀ حوزۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسی که به جنبه‌های نوآورانۀ این حوزه اختصاص داشت، جزو مباحث این همایش محسوب می‌شود.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این همایش، حضور تعداد زیادی از اعضای هیئت علمی حوزۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسی، از آسیا و اقیانوسیه و حتی از ایالات متحده بود. بسیاری از سخنرانان ویژۀ این همایش، از میان همین افراد انتخاب و دعوت شده بودند.

در این همایش، با همت جمعی از اعضای هیئت علمی علم اطلاعات و دانش‌شناسی در آسیا و اقیانوسیه، برای نخستین بار «انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی برای آسیا و اقیانوسیه» پایه‌ریزی شد که باید از آن به عنوان یکی از رخدادهای مهم و تاریخی این حوزه در آسیا و اقیانوسیه نام برد که در این همایش بنیان نهاده شد. پس از تعیین محورها و چارچوب‌های اولیۀ این انجمن، مقرر شد اساسنامۀ آن، مشتمل بر تمامی جزئیات نظیر اهداف، خدمات، شرایط عضویت و مانند آن، با همکاری اعضای هیئت مؤسس انجمن تنظیم شود و از طریق وب‌سایت انجمن که ظرف یکی دو ماه آینده طراحی و معرفی خواهد شد، در خدمت جامعۀ علمی این حوزه در کشورهای آسیا و اقیانوسیه قرار گیرد. مهم‌ترین هدف این انجمن، تقویت ارتباطات بین‌المللی در سطح افراد حقیقی در حوزۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسی در آسیا و اقیانوسیه، به منظور توسعۀ دانش این حوزه در میان متخصصان، دانشگاهیان و پژوهشگران این حوزه است.

اعضای هیئت مؤسس این انجمن مشتمل بر 14 نفر از 12 کشور هستند که عبارتند از:

____ KEY FOUNDING MEMBERS LISSASPAC (Library and Information Science Society for Asia and the Pacific) TO MAKE THE NATIONAL CHAPTERS ____

- Dr. Abdolreza Noroozi Chakoli (Associate Professor, Scientometrics and Knowledge and Information Science Department, Shahed University Tehran, Iran)

- Dr. B. Ramesh Babu (Professor Emeritus, University of Madras, India)

- Dr. Dong-Geun Oh (Professor, Keimyung University, South Korea)

- Dr. Gary Burnett (Professor, School of Information, Florida State University, USA)

- Dr. Jin-Cheon Na (Associate Professor, Wee Kim Wee School of Communication & Information, Nanyang Technological University (NTU), Singapore)

- Dr. Joyce Chao-chen Chen (Professor, Graduate Institute of Library and Information Studies, National Taiwan Normal University, Taiwan)

- Dr. Kiran Kaur (Senior Lecturer, Department of Library & Information Science, University of Malaya, Malaysia)

- Dr. Shiyan Ou (Professor, School of Information Management at Nanjing University, China)

- Dr. Sujin Butdisuwan (Former Dean, Faculty of Informatics, Mahasarakham University, Thailand)

- Dr. Tsutomu Shihota (Professor Emeritus, Saint Andrews University (Momoyama Gakuin University), Japan)

- Prof. Bhim Dhoj Shrestha (Professor, Department CDLIS, Tribhuvan University, Nepal)

- Dr. Zulfikar Zen (Professor, Department of Library and Information Science, University of Indonesia, Indonesia)

- Dr. Kathleen Burnett (Professor, School of Information, Florida State University, USA)

- Dr. Chutima Sacchanand (Professor,  Ph. D. Program in  Information Science, School of Liberal Arts, Sukhothai  Thammathirat Open University, Thailand)

3)    جایگاه هندوستان و ایران را در رشته تخصصی خودتان و به خصوص علم‌سنجی چطور ارزیابی میکنید؟

هندوستان یکی از کشورهای باسابقه در حوزۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسی است. یکی از مهم‌ترین شخصیت‌های تأثیرگذار و شناخته شدۀ این حوزه در سطح بین‌المللی به‌نام رانگاناتان، از کشور هند است که به پدر کتابداری و اطلاع‌رسانی هند نیز شهرت دارد. از ایران نیز تعداد زیادی از دانش‌آموختگان این حوزه، در دانشگاه‌های هند تحصیل کرده‌اند. هم‌اکنون، بیشترین تمرکز متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی در دانشگاه‌های هند، بر حوزۀ کتابخانه‌های عمومی، آموزشگاهی، تخصصی و دانشگاهی است. با وجود این، حوزۀ علم‌سنجی نیز از جمله حوزه‌های مورد علاقۀ برخی از متخصصان و پژوهشگران این حوزه در کشور هند محسوب می‌شود، به‌طوری که تاکنون پایان‌نامه‌های بسیاری در این حوزه در هند به اتمام رسیده و مقاله‌های متعددی در این حوزه منتشر شده است.

در ایران، حوزۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسی، یکی از پویاترین حوزه‌های کشور محسوب می‌شود. علاوه بر این، باید اذعان داشت که حوزۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسی ایران در مقایسه با سایر کشورهای جهان، از جایگاه خوب و مناسبی برخوردار است و از رشد و توسعۀ مناسبی برخوردار بوده است. هم‌اکنون این رشته در کشور دارای چندین رشته یا گرایش در زیرمجموعۀ خود می‌باشد که برخی از این رشته/گرایشها، جزو ابتکارات متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی کشورمان محسوب می‌شود که با توجه به نیازهای جامعه و با تکیه بر دانش تخصصی این حوزه متولد شده و در نوع خود در سطح بین‌المللی منحصر بفرد محسوب می‌شود. مهمترین رشته/ گرایش‌های علم اطلاعات و دانش‌شناسی در ایران عبارتند از:

کارشناسی

- علم اطلاعات و دانش‌شناسی

- کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی

کارشناسی ارشد

-        رشته علم‌سنجی

-        رشته مدیریت و سازماندهی نسخه‌های خطی

-        رشته مطالعات آرشیوی

-        رشته دانشنامه‌نگاری

-        رشته کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی

-        گرایش مدیریت کتابخانه‌های دیجیتال

-        گرایش مدیریت اطلاعات

-        گرایش مدیریت کتابخانه‌های دانشگاهی

-        گرایش مطالعات کتابخانه‌های عمومی

-        گرایش اطلاع‌رسانی

دکتری

-        بازیابی اطلاعات و دانش

-        مدیریت اطلاعات و دانش‌

4)    آیا بسترهای تبادل علم و دانش در حوزه تخصصی خودتان را برای ایران و هندوستان مناسب میدانید؟ اگر بله چه راهکارهایی را پیشنهاد می‌کند؟ تاکنون چه فعالیت‌هایی صورت گرفته؟

بله. با توجه به زمینه‌های موضوعی مشترکی که میان دو کشور وجود دارد، بسترهای مناسبی برای تبادل دانش و تجربیات تخصصی میان متخصصان این حوزه در دو کشور وجود دارد. علاوه بر این، وجود تعداد کثیری از متخصصان این حوزه در ایران که در دانشگاه‌های هند تحصیل کرده‌اند، یکی دیگر از زمینه‌هایی است که می‌تواند از آن به عنوان بسترهای انسانی تبادل علم و دانش یاد کرد. همچنین، با توجه به فعالیت مؤثر رایزنی‌های علمی و فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در دهلی، در زمینۀ حمایت از ارتباطات علمی بین‌المللی، تعامل با دانشگاه‌های هند در سطح وسیع و مناسبی امکان‌پذیر است.

5)    پیشنهاد جنابعالی برای دانشجویانی که در هندوستان تحصیل میکنند و به این رشته علاقمند هستند چیست؟ بهتر است دانشجویان در چه گرایشی و چه حوزه ای متمرکز شوند که اکنون نیاز کشور است؟

با توجه به نیاز کشور به ابعاد نوین علم اطلاعات و دانش‌شناسی، پیشنهاد من این است که دانشجویان این رشته در هندوستان، در هر گرایشی از این رشته که تحصیل می‌کنند، حتماً از آخرین نوآوری‌ها و تحولات موجود در آن حوزه بهره‌مند شوند تا بتوانند در کشور مؤثرتر واقع شوند. امروزه، نیاز جامعۀ مخاطب علم اطلاعات و دانش‌شناسی، استفاده از کتابخانه‌هایی است که از آخرین فناوری‌های روز بهره‌مند باشند و امکان دسترسی از راه دور و مؤثر به منابع مفید و معتبر را به سهولت برای آنها فراهم کند. از سویی، در برخی دیگر از حوزه‌های وابسته به علم اطلاعات و دانش‌شناسی، نظیر علم‌سنجی که دارای مخاطبانی خارج از مرزهای کتابخانه‌ است نیز انتظار می‌رود دانش‌آموختگان این حوزه، از توانمندی‌های لازم برای پشتیبانی از مخاطبان خاص خود در زمینۀ سیاستگذاری علم و فناوری برخوردار باشند. بنابراین، فارغ از اینکه دانشجویان در کدام یک از رشته/گرایش‌های علم اطلاعات و دانش‌شناسی تحصیل ‌کنند، کسب مهارت‌ها و دانش لازم در خصوص آخرین نوآوریها برای ارائۀ خدمات به جامعۀ مخاطب، بیش از همه اهمیت دارد و مهمترین پیشنهادی است که می‌توان به دانشجویان این رشته در هند ارائه داد.

6)    آینده روابط علمی ایران و هند را در حوزه تخصصیتان چطور ارزیابی میکنید؟

با توجه به زمینه‌های مشترک همکاری میان این دو کشور، آیندۀ روابط علمی ایران و هند در حوزۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسی، بسیار روشن و مثبت است. هند کشوری است که دارای زمینه‌های تاریخی، فرهنگی و حتی زبانی مشترک بسیاری با کشورمان است. بیش از 800 سال زبان فارسی به عنوان زبان اصلی و رسمی هند بوده و هم‌اکنون نیز مجموعۀ نسخ خطی که در برخی از کتابخانه‌ها، موزه‌ها و آرشیوهای این کشور وجود دارد، از جمله مهم‌ترین و نفیس‌ترین مجموعه‌های نسخ خطی فارسی در جهان به شمار می‌رود. به دلیل وجود دورۀ کارشناسی ارشد رشتۀ «مدیریت و سازماندهی نسخ خطی» در ایران به عنوان یکی از رشته‌های زیرمجموعۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانش‌آموختگان این حوزه از ایران می‌توانند در برقراری ارتباطات علمی با کتابخانه‌ها و متخصصان این رشته در هند، بسیار موفق و مؤثر عمل کنند. همچنین، امکان تحصیل دانشجویان هندی در دانشگاه‌های کشور، بویژه در رشتۀ «مدیریت و سازماندهی نسخ خطی» که هم‌اکنون بسیار مورد نیاز کتابخانه‌های هند است نیز در ایران وجود دارد.

علاوه بر این، دانش و تجربیات آن کشور در توسعۀ خدمات کتابخانه‌های عمومی، آموزشگاهی و دانشگاهی، می‌تواند برای متخصصان ایرانی این حوزه مفید باشد و در تقویت و توسعۀ خدمات در این نوع کتابخانه‌ها در کشور، نقش مؤثری ایفا نماید.

7)    در پایان اگر سخنی با دانشجویان ایرانی هندوستان دارید که ناگفته مانده است لطف بفرمایید و عنوان کنید.

امروزه ارتباطات علمی، یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های توسعۀ علمی کشورها محسوب می‌شود و دارای ابعاد گوناگونی است. ارتباطات علمی، در مواردی به‌صورت همکاری علمی و به شکل حضوری و حتی غیرحضوری برقرار می‌شود که از مهمترین مصداقهای آن، می‌توان به انتشار آثار پژوهشی مشترک در مجله‌های معتبر اشاره کرد.

بُعد دیگر ارتباطات علمی، تحرک علمی (Scientific Mobility)است که افراد به‌صورت موقت دوره‌ای را در دانشگاه دیگر یا در کشوری دیگر می‌گذرانند و پس از اتمام بهره‌گیری از دانش و تجربیات در دانشگاه یا کشور مقصد، به کشور خود بازمی‌گردند. فرصت‌های مطالعاتی اعضای هیئت علمی و همچنین تحصیل دانشجویان در دانشگاه‌های سایر کشورها، از جمله مهمترین مصداقهای تحرک علمی به شمار می‌رود.

هر دوی این ابعاد از ارتباطات علمی، حائز اهمیت فراوان است و در صورتی که به‌درستی اجرا شود، می‌تواند زمینه‌ساز توسعۀ حوزه‌های تخصصی کشور باشد و فواید و منافع بسیاری را عاید دانشگاه یا کشور مبدأ سازد. با توجه به این توضیحات، توصیه من به دانشجویان ایرانی این رشته در کشور هند این است که از حداکثر توان خود برای بهره‌گیری از دانش و تجربیات تخصصی دانشگاه‌های خود و انتقال این دانش به کشور استفاده کنند. هر یک از این دانشجویان ایرانی حاضر در هند، در واقع به عنوان نمایندگان علمی ایران در این حوزه محسوب می‌شوند که حضور فعالشان در دانشگاه‌های هند، علاوه بر اینکه می‌تواند توان علمی متخصصان ایرانی این حوزه را در سطح بین‌المللی به تصویر بکشد، می‌تواند زمینه‌ساز انتقال دانش و تجربیات تخصصی موجود در این حوزه از کشور هند به ایران باشد. بی‌تردید، در شرایط کنونی که حوزۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسی در ایران، به عنوان یکی از پویاترین حوزه‌های تخصصی در کشور و همچنین، به عنوان یکی از مؤثرترین حوزه‌های علم اطلاعات و دانش‌شناسی در جهان محسوب می‌شود، برای استمرار روند رو به رشد و توسعۀ مداوم خود، بیش از هر چیز به دانش‌آموختگانی نیاز داردکه از آخرین تحولات این حوزه در سطح بین‌المللی آگاه بوده و از مهارت‌های لازم برای بکارگیری دانش تخصصی خود برای ارائۀ خدمات به جامعۀ مخاطب برخوردار باشند.

بی‌تردید، برای دستیابی به این هدف، بهره‌گیری از خدمات رایزنی‌های علمی و فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران می‌تواند بسیار مؤثر باشد و راه را برای این تعاملات علمی بین‌المللی هموارتر سازد. معرفی دانشگاه‌های معتبر هند به دانشجویان ایرانی، معرفی اساتید و دانشجویان توانمند ایرانی به دانشگاه‌های هند، حمایت از برگزاری کنفرانس‌های علمی مشترک بین‌المللی میان دانشگاهها و مجامع علمی ایران و هند، پشتیبانی از پژوهشگران و دانشگاه‌های ایرانی برای حضور در مجامع علمی بین‌المللی و موارد دیگری از این قبیل، از مهمترین پشتیبانی‌هایی است که رایزنی‌های علمی و فرهنگی سفارت جمهوی اسلامی ایران در دهلی می‌تواند ارائه دهد. بنابراین، به دانشجویان ایرانی توصیه می‌کنم برای دستیابی به اهداف خود در زمینه‌های علمی و تحصیلی، پیش از هرگونه اقدامی، از خدمات و پشتیبانی‌های سفارت جمهوری اسلامی ایران بهره‌مند شوند.