دوشنبه ۱۰ شهریور ۱۳۹۳    0:0:0
آخرین بروز رسانی : ۴۷ دقیقه پیش


 
default

یکی ازسنت های دیرین فرهنگی نوشتن اشعار سخنان و متون برگزیده ونصب آن در محیط کتابخانه است. جدا از ارزش های هنری و ادبی، این عبارات دارای ویژگیهای فرهنگی و علمی است و بار معنوی آن در ترویج کتابخوانی نقش ویژه ‌ای دارد.

این نوشته ‌ها همواره در نظرگاه و پیش روی اهل کتاب است و به اصطلاح «نصب العین» کتابخوان هاست...

یکی از سنت های دیرین فرهنگی نوشتن اشعار سخنان و متون ‌برگزیده ونصب آن در محیط کتابخانه است. جدا از ارزش های هنری و ادبی، این عبارات دارای ویژگیهای فرهنگی و علمی است و بار معنوی آن در ترویج کتابخوانی نقش ویژه ‌ای دارد.

این نوشته ‌ها همواره در نظرگاه و پیش روی اهل کتاب است و به اصطلاح «نصب العین» کتابخوان هاست. ‌این متون ‌گذرا و سطحی نیست، از این روخواندن آنها مانند مصرف داروهای روزانه در روح و اراده خوانندگان ‌تاثیرشگرف دارد. این متون در چند موضوع به نگارش در می‌آید. شماری از آنها در ستایش مقام کتاب است، مطالبی در اهمیت کتابخانه و محیط آرامبخش و روح افزای آن است، و همچنین در رعایت سکوت. عباراتی درباره عاریت ندادن کتاب و جمله‌هایی در موضوع تخصصی کتابخانه ویا تاریخ کتابخانه‌هاست. گردآوری این مطالب نیازمند پژوهش فراگیر و زمان بر است و در این مجال برای نمونه یادداشت هایی ‌از چند کتابخانه ‌شخصی و عمومی قم و تهران تقدیم می ‌شود. خواهش این کمینه، درخواست افزودن مطالب یادداشت ها از سوی خوانندگان است .

در کتابخانه محقق ‌طباطبائی( در شهر قم ) برای ترویج امانت دادن کتاب این ابیات به چشم می خورد ‌

کتبی لاهل العلم مبذولة ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ایدیهم مثل یدی فیها

متی ارادوها بلا منة ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ عاریة فلیستعیروها

حاشای ان امنعها عنهم ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ کلا کما غیری یخفیها

اعارنا اشیاخنا کتبهم ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌وسنة الاشیاخ نمضیها

ترجمه : کتابهایم نثار اهل دانش، دست آنها همان دست من است، هرگاه کتاب بخواهند ‌آماده است، مبادا ‌از امانت کوتاهی کنم چنانکه دیگران کوتاهی می کنند، بزرگان ما از امانت کتاب دریغ نکردند و ما این شیوه را ادامه خواهیم داد.

امانت کتاب از سوی علامه محقق طبا طبایی برخواسته از بزرگواری و دانش بلند آن کتابشناس بزرگ بود. ‌مرحوم انصاری زنجانی (نویسنده موسوعة الکبری عن فاطمة الزهراء سلام الله علیها) برای نگارنده این سطور تعریف می کرد؛ وقتی به چند کتاب درباره حضرت زهرا علیها السلام نیاز داشتم ایشان هرچه کتاب خطی و چاپی ‌در کتابخانه ‌شان بود با کمال گشاده رویی جدا کردند و داخل ماشین گذاشتند و برایم آوردند». ‌اکنون نیز این سیره ستودنی و بزرگوارانه از سوی آقازاده ایشان؛ آقاسیدعلی دنبال می شود. ‌

در کتابخانه تخصصی تاریخ ایران واسلام این ابیات ‌به چشم می ‌خورد:

الا یا مستعیر الکتب دعنی ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌فانّ اعارتی للکتب عار

و معشوقی من الدنیا کتاب ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌وهل ابصرت معشوقا یعار

ای آنکه زمن کتاب خواهی ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ گرمن ندهم بدت نیاید

دلداه عالمان کتاب است ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌دلداده به عاریت نشاید

ترجمه منظوم این رباعی به قلم ادیب الممالک فراهانی چنین است:

کتاب عاریه دادن به مردمان ندهد ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ترا نتیجه جز آه و حسرت و افسوس

‌ ‌ بود کتاب عروس ای پسر به حجله علم ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ کسی به عاریه هرگز نداده است عروس

در کتابخانه دوست بزرگوارم جناب صحّتی سردرودی این ابیات توجه را جلب می ‌کند:

هرکتابی دلبری باشد به پیش اهل دل ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ تاچراغ دیده را ازعقل سازد مشتعل

دوری دلبرعذابی سخت و بدبی غیرتیست ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ توکتابی می بری من می شوم ازتوخجل

در کتابخانه مجلس شورای اسلامی این مطالب نغز بر دیوار سالن مطالعه نقش بسته است:

شو انیس کتابهای نفیس ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌انه فی الزمان خیر جلیس

که بخشی از اشعار جامی است:

دل به یک باره در خدا بست ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ خاطر از فکر خلق بگسستن

بر در دل نشستن از پی پاس ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ تا به بیهوده نگذرد انفاس

شو انیس کتابهای نفیس ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌انها فی الزمان خیر جلیس

بگذرازنفس وصاحب دل باش ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ حسب الامکان مراقب دل باش

در سالن مطالعه ابیات دیگری نیز به خواننده روحیه می ‌دهد

کتابخانه که زندان توست باغ من است ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ کجا رویم که با یوسفیم زندانی

و بیتی از جامی:

انیس کنج تنهایی کتاب است ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ فروغ صبح دانایی کتاب است

ادامه این بیت چنین است :

ندیمی مغز داری پوست پوشی ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌به سر کار گویایی خموشی

درونش همچو غنچه از ورق پر ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ به قیمت هر ورق زان یک طبق در

ز یک رنگی همه هم روی و هم پشت ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌گر ایشان را زند کس بر لب انگشت

به تقریر لطایف لب گشایند ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ هزاران گوهر معنی نمایند

در کتابخانه آیت الله العظم‍ی گلپایگانی ‌شعار این کتابخانه در سالن ورودی دل و جان را معطر می کند:

«کتابداری یک شغل نیست، امانتی مقدس و فرصتی است مناسب برای خدمتگزاری»

نگارنده سالهاست توفیق عضویت در این کتابخانه دارد؛ عمل به این ‌نوشته را در تلاش و خدمت کارکنان بزرگوار این کتابخانه ‌مشاهده کرده است، به ویژه از مدیریت مدیر دلسوز آن، استاد بزرگوارم جناب آقای عربزاده، خدا در همه حال او را از بلا نگهدارد.

در ورودی سالن مطالعه دعای مطالعه به نقل از مفاتیح الجنان محدث قمی با خط درشت جلب توجه می ‌کند: «اللهم اخرجنا من ظلمات الوهم و اکرمنا بنور الفهم والهم افتح علینا ابواب رحمتک و انشر علینا خزائن علومک برحمتک یا ارحم راحمین » الراحمین

دوست فاضل من جناب شیخ الاسلامی این بیت ازشاعر معروف عرب متنبّی ‌را برای کتابخانه ‌پدرشان مرحوم آیت الله سید حسین شیخ الاسلامی ‌برگزیده است:

اعزّمکان فی الدّنا سرج سابح ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ و خیرجلیس فی الزمان کتاب

( الدنا : جمع دنیا و سابح : اسب تیزرو را گویند)

در کتابخانه آیت الله العظمی مرعشی این آیه از سوره بیّنه برای مهرو نشان کتابخانه انتخاب شده است:

( ‌فیها کتب قیمة ‌)

و همچنین یاداشتی به خط مرحوم آیةالله العظمی ‌مرعشی نجفی بریک نسخه، ‌خواننده را به دنیای شیفتگی این مرد بزرگ رهنمون می سازد در این نوشته این مرجع فرهنگبان شیعه برای تهیه هزینه خرید یک نسخه خطی به دوسال نماز و روزه استیجاری بجا آورده است ‌.

متن یادداشت:

کتاب کشف اللغات و الاصطلاحات

للعلامة الشیخ عبدالرحیم بن احمد الهندی البهاری الحنفی الشهیر بسورالّفع باستدعاء ولده العلامه الشیخ شهاب الدین البهاری فی سنة 1060 و توفّی بعد الفراغ منه بقلیل اشتریته باجرة سنتین من الصلوة نیابة عن المرحوم المیرزا محمد البزاز الطهرانی بمبلغ عشرین روبیة بریطانیة وفّقنی انشاء الله تعال‍ی لاتمام العمل به و کان الشروع فی الصلوة من ضحویة یوم 21من ذی القعدة1342 فی الغری الشریف و انا الکئیب کاتب ‌هذه الاحرف فی حال الجوع فانّی اتمکّن من تحصیل ما اقوت به منذ عشرین ساعة فرّج الله من کل المکروب شهاب الدین الحسینی المرعشی النجفی 13420بمدرسة قوام من مدارس مشهدجدّی امیرالمومنین روحی له الفداء

در کنار این تصویر مطلبی درباره تاریخ این کتابخانه ‌به چشم می ‌خورد:

بسم الله الرحمن الرحیم

الکتب بساتین العلماء

این کتابخانه که با فیض روح القدس و کمترین امکانات و تحمل مصائب و زحمات طاقت فرسای دانش مردیاز تبار پاکان روزگار پدیدآمده است که همواره به کتاب عشق می ورزید و و افزون بر نود سال با کتاب زندگی کرد و لحظه ای از آن دور نماندو سرانجام نظر به اهمیت وارزش والای آن وصیـت نمود، در کنار کتابخانه به خاک سپرده شود. حضرت آیة الله العظمی مرعشی نجفی رحمه الله که به حق بزرگ فرهنگبان میراث اسلامی است، با حفظ شئونات تام مرجعیت شیعه، کاری بس سترگ را در گستره فرهنگ اسلامی این مرزو بوم به سامان رسانید و با تاسیس کتابخانه بی بدیل خود، که آن را به رایگان در طبق اخلاص نهاد و تقدیم جامعه کرد پلی میان دیروز و امروز و فردابرقرار ساختو حلقه ارتباط فرهنگ گذشته با آینده شدو نسل امروز و فردا را از خطر انقطاع فرهنگی مصونیت بخشید و به یاری فرزند فرهنگیار خود بنائی رفیع را پی افکند که مصداق « اسس علی التقوی» استو به گفته حکیم طوس، از باد و باران نیابد گزند.

روانش شاد و رحمت بیکران خداوندی ارزانی او باد

در ورودی این کتابخانه برمزار این فقیه وارسته بندی از وصیت نامه او آمده است:

« سفارش می‌کنم به سجاده‌ای که هفتاد سال بر آن نماز شب به جا آورده‌ام،که با من دفن شود »

کم نیستند دانشمندانی بزرگواری که به تاسیس کتابخانه اقدام نموده و خود نیز به دفن در کتابخانه شان وصیت ‌نموده اند از جمله آنها می توان به کتابخانه علامه شیخ آقابزرگ تهرانی در نجف اشرف، کتابخانه هبة الدین شهرستانی در کاظمین، کتابخانه وزیری در یزد، کتابخانه عبدالوهاب فرید تنکابنی در رامسر ‌نام برد.

آقای قباد کاکاخوانی نیز این دوبیتی را در وصف کتاب انتخاب کرده است:

ای باغ پر سخاوت اندیشه های ناب ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ پنهان به برگ برگ تو اعجاز آفتاب

جان من و تو یک نفس از هم جدا مباد ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ای خوب جاودانه، ای دوست، ای کتاب

قدیمی ها نیز این ابیات را به کتابخانه خود می نوشتند

بهتر زکتاب،آشنائی نبود ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌خوشتر ز کتابخانه جائی نبود

در دهر دوا زبرای امراض وجود ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌بهتر ز مطالعه دوایی نبود



ارسال نظر


کد امنیتی
به روز رسانی

 

کلید واژه ها
ادبیات فارسی استاد حایری اسحاق صلاحي اسناد بهارستان امام حسین امام خمینی امام رضا علیه السلام امام علی انتشارات امیرکبیر انتشارات سخن انتشارات سفیر اردهال انجمن ایرانی تاریخ انقلاب اسلامی ایرانشناسی ایرج افشار ایفلا بنیاد موقوفات محمود افشار بوستان کتاب تاریخ ایران تاریخ مجلس تاریخ نگاری تشیع حافظ حج حسن انصاری حسین متقی خانه کتاب خلیج فارس خوشنویسی دانشگاه کمبریج دایره المعارف بزرگ اسلامی رسول جعفریان رضا داوری اردکانی روسیه زارع بیدکی زبان فارسی سرای اهل قلم سعدی سفرنامه‌ها سید محمد حسینی شاهنامه شاهنامه پژوهی شعر فارسی صفویه عاشورا عبدالحسین حایری عبدالحسین طالعی علی ططری فرهنگستان زبان و ادب فارسي فهرست نسخه‌های خطی قرآن قرآن خطی مثنوی معنوی مجمع ذخائر اسلامی محمد ابراهیم باستانی پاریزی محمد رجبی مرمت مرکز اسناد مرکز اسناد انقلاب اسلامی مقام معظم رهبری مهدویت مهدی محقق نسخ خطی اسلامی نسخه خطی نمایشگاه بین المللی کتاب نمایشگاه کتاب نهج البلاغه نگارخانه وقف پژوهشکده تاریخ اسلام پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی پیامبر پیام بهارستان چاپ سنگی کتاب کتابخانه کتابخانه آستان قدس کتابخانه آیت الله مرعشی کتابخانه دیجیتال کتابخانه شماره 2 کتابخانه مجلس کتابخانه مجلس منتشر می‌کند کتابخانه ملک کتابخانه ملی کتابخوانی کتابداری گرانی کاغذ گرانی کتاب یوسف بیگ باباپور

award-nwa award-web